I tak nie zależy mu na muzyce

I tak nie zależy mu na muzyce 26.11.2014 — Skomentuj

Trzy lata temu zachwycałem się tutaj francuskim dokumentem o japońskiej awangardzie „I tak nie zależy nam na muzyce”. Potem miałem przyjemność wracać do filmu, a dzisiaj w kinie Muranów w Warszawie nadarzy się kolejna okazja.

Wyjątkowa, bo podczas seans na sali będzie obecny jeden z bohaterów tej opowieści, cokolwiek niesztampowy wiolonczelista Hiromichi Sakamoto strzelający z pistoletu do instrumentu i traktujący jego nóżkę pilarką.

Po seansie krótkie spotkanie z Hiromichim, toteż będzie go można spytać, czy z podobnym wyposażeniem pojawi się w czwartek w Teatrze Rozmaitości.


Wycena

Wycena 25.11.2014 — Skomentuj

Jakby Pitchforkowych dziesiętnych było mało.

(Arte de tapa = okładka).

 

Fine.


Apostołowie cyfry

Apostołowie cyfry 21.11.2014 — Jeden komentarz

W 40 tysiącach znaków „New Yorker” znakomicie podsumowuje stan rzeczy w świecie streamingu. Zalety i wady, przeciwników i wrogów, ogólną dezorientację, o której wspominałem nieco dwa wpisy niżej – pigułka.

Niby wiemy to wszystko, ale po zakończeniu lektury chce się zacząć ją od nowa. Bo autor z jednej strony zdobył się na wysiłek pogadania z kluczowymi decydentami, przede wszystkim z szefem Spotify, Danielem Ekiem, oraz jego napsterowo-facebookowym przybocznym, Seanem Parkerem. A z drugiej strony sam jest człowiekiem nieco starszej daty. Nie bawi się więc w niuanse, lecz kreśli obraz z perspektywy.

Są jednak wątki przynajmniej dla mnie nowe. Nie znałem historii Ekowego powołania streamingowego, które wzięło się z życiowego dramatu: zbyt młodo stał się zbyt bogaty i po roku balowania zgubił sens życia. Ale chodzi mi przede wszystkim o naświetlenie pewnych zakulisowych, a często kluczowych dealów. Choćby to, jak tandem Ek & Parker przekonał najbardziej opornego wśród majorsów Warnera, by wpuścił swój katalog do strumienia:

W owym czasie Warner rozglądał się za kupcem. Parker powiedział mi, że złożył ofertę przejęcia Warnera wspólnie z Ronem Burklem, inwestorem z Los Angeles.

Kiedy również rosyjski oligarcha Len Blavatnik wyraził zainteresowanie zakupem, Parker miał mu zaproponować: „Słuchaj, jeśli dogadasz się ze Spotify, wycofam moją ofertę i firma będzie twoja”.

W 2011 roku Blavatnik kupił Warnera za 3,3 mld dol. A Parker został członkiem rady nadzorczej Spotify i pomógł serwisowi nawiązać współpracę z Facebookiem.

Zabawnym może się wydawać sam fakt, że muzykę w świat legalnego streamowania wprowadzają ci, którzy wcześniej rozkręcali jej obieg nieoficjalny. Parker zakładał Napstera, Ek robił w Torrentach. Ale po namyśle wydaje się to naturalne. Bo lepiej niż ktokolwiek inny – na pewno niż duże wytwórnie i liczący się artyści – rozumieli potencjał internetu i preferencje internautów. I jak wynikałoby z tekstu, obaj są przekonani, że realizują misję.

Fine.


Druga droga druku

Druga droga druku 18.11.2014 — 7 komentarzy

Udane zbiórki na Kickstarterze przeprowadziło ostatnio kilkanaście (wannabe) pism literackich. Na przykład magazyn „Guernica” otrzymał prawie 17 tys. dolarów na to, by przenieść na papier „te same wartości dziennikarskie i literackie, które od dekady kultywuje w sieci”.

Podobne inicjatywy fotograficzne, muzyczne, modowe, sportowe – ciężko zliczyć. Nawet w Polsce powstało ostatnio muzyczne „M/I”, wróciły komputerowe „Secret Service” i analogowa „Magia i Miecz”. A to tylko crowdfunding. Pisma nowe lub na nowo zakładają pasjonaci (nasz „Noise”) i internauci (od „Pitchfork Review” po szereg serwisów technologicznych).

O powrocie papieru będzie się dyskutować w przyszły weekend na warszawskich targach Co Jest Grane. O czym nie wiedziałem, gdy starałem się przyczyny, odcienie i skalę zjawiska przybliżyć na łamach Polityki. (Tekst jest dostępny w całości, chyba że wykorzystaliście miesięczny limit darmówek).

A jeszcze trzy lata temu dyskutowaliśmy tutaj o upadku prasy muzycznej.

Fine.


Meandry streamingu

Meandry streamingu 15.11.2014 — 3 komentarzy

Uruchomieniem serwisu streamingowego YouTube Music Key koncern Google rozkosznie komplikuje i tak już zagmatwaną sytuację w świecie muzyki cyfrowej. Chaos ten znakomicie ilustrują wyczyny branżowych rewolucjonistów ostatnich miesięcy: Thoma Yorke’a, U2 i Tylor Swift.

Ta ostatnia śladem tego pierwszego postanowiła zniknąć ze Spotify. Jak tłumaczyła, serwisy streamingowe uważa za eksperyment, a nie ma ochoty oddawać owoców swojej ciężkiej pracy w ręce eksperymentatorów, którzy skąpią wynagrodzenia twórcom. Sama w ciągu ostatnich 12 miesięcy miała zarobić na Spotify śmieszne pół miliona dolarów, choć Spotify twierdzi, że były to raczej dwa miliony, a gdyby nie zdezerterowała – dostawałaby nawet 6 mln dol. rocznie. Tak czy inaczej menedżerowie Swift pokazali, że abonamentowe serwisy streamingowe są – a przynajmniej powinny – być miejscem zarabiania kasy. Punktem sprzedaży, sklepem.

Za decyzją o zwinięciu się ze Spotify nie poszła jednak podobna dotycząca YouTube. Wszystkie liczące się single Taylor dostępne są na YouTube za darmo. A nowej płyty – tej zakazanej na Spotify – w dniu premiery bez problemu można było posłuchać na YouTube w całości dzięki nadgorliwym fanom. Zanim je wreszcie usunięto, niektóre z tych wrzutek osiągały po kilkaset tysięcy odsłon. Dlaczego Swift nie zabrała swojej legalnej muzyki z YouTube i niespecjalnie troszczyła się o kopie pirackie? Bo uznaje YouTube za narzędzie promocji. Przestrzeń reklamową, radio.

I tutaj wkracza U2. Nie było, nie ma i raczej nie będzie bardziej „sprzedażowego” miejsca w świecie muzyki cyfrowej niż iTunes. Właśnie dochody z tego serwisu przeciwstawia się od kilku lat streamingowi – narzekając, że dochody z odsłuchów nie zrekompensują tych ze ściągnięć. (Notabene podobnie dissowano wcześniej pliki mp3 w opozycji do CD). iTunes to dla branży godna gotówka. Tymczasem Bono potraktował serwis Apple wprost jako narzędzie promocyjne. Nowy-stary album U2 w trzy tygodnie dotarł do większej liczby słuchaczy, niż słynne „The Joshua Tree” w ciągu trzydziestu lat. I mimo frustracji sporej części użytkowników przymusowo obdarowanych dosyć złą płytą – nie żałował. Bo liczy się rozgłos. A zarobi się gdzie indziej.

Mamy zatem Swift, dla której streamingowe Spotify jest miejscem sprzedaży oraz Bono, który empetrójkowe iTunes potraktował jako banner reklamowy. Do tego dochodzi niedawny numer Thoma Yorke’a, pogłębiający pomieszanie pojęć. Obieg kojarzony z piractwem – od piętnastu lat oskarżany o dewastowanie przychodów z nagrań muzycznych – Yorke wykorzystał i do promocji, i do sprzedaży. Branżowego wroga poskromił dla własnych potrzeb, oczywiście na wzór tysięcy artystów, którzy piractwu zawdzięczają start nieraz całkiem sporych karier. Trudno było tylko zrozumieć, dlaczego Yorke nie zgodził się udostępnić swojej płyty w Spotify (dostałby marne grosze), a niespecjalnie przeszkadzał mu odsłuch całego albumu w YouTube (dostał nic).

W kocioł ten wkracza teraz Music Key. Już w dotychczasowej formule YouTube było niejednoznacznie umiejscowione w promocyjno-sprzedażowym kontinuum. Bo dla Swift może i jest narzędziem służącym wyłącznie do nagłaśniania premier – w przeciwnym razie porównałaby stawki:

streaming price per play

Ale dla innych YouTube to podstawa utrzymania – od discopolowców po raperów.

Właśnie przez tę niejednoznaczność YouTube omijały dotąd burzliwe dyskusje dotyczące wyzysku artystów z jednej strony (bo to niezupełnie poważny serwis – inaczej niż Spotify) oraz piractwa z drugiej (bo to jednak poważny serwis – inaczej niż Grooveshark, Torrenty czy P2P). Dla jednych to najpopularniejsze medium muzyczne wszech czasów, gdzie robi się zawrotne kariery (od Gotye po Psy). Dla innych – radosne zbiorowisko piesków, kotków i tylko przy okazji teledysków, od którego nie należy zbyt wiele wymagać. Bez męczących negocjacji Google dostawało więc ogromny kontent muzyczny – legalny i nielegalny – płacąc tylko za ten pierwszy. I to post factum, dzieląc się zyskiem z reklam, więc bez jakiegokolwiek ryzyka. Mało kto się czepiał.

Wraz z debiutem YouTube Music Key i wprowadzeniem abonamentu (7,99 dol.) Google, chcąc nie chcąc, precyzuje miejsce YouTube w streamingowym krajobrazie. Pewnie spróbuje równolegle rozwijać oba wspomniane modele: z jednej strony niezobowiązującego, darmowego składowiska filmów (promocja), gdzie znajdzie się miejsce i dla majstersztyków OK Go, i dla amatorskich iteracji Harlem Shake; z drugiej strony własnego, płatnego spotify (sprzedaż). Pytanie, gdzie umiejscowią go w swoich odczuciach artyści. Czy zaczną domagać się wyższych stawek podobnie jak od streamingowej już-konkurencji? Czy jednak strach przed konsekwencjami zniknięcia z internetu YouTube przeważy nad żądzą zysku? W podobną ambiwalencję wchodzi teraz także Soundcloud, który czyści katalog i podpisuje umowy z wytwórniami.

W pierwszej połowie tego roku sprzedaż muzyki na CD/mp3 w Stanach Zjednoczonych spadła o prawie 15 proc., podczas gdy streaming zyskał na wadze 28 proc. Ale Taylor Swift i tak sprzedała w Stanach 600 tysięcy egzemplarzy „1989” w ciągu jednej doby oraz 1,3 mln w ciągu tygodnia – najlepszy wynik od 12 lat. Obecność w Spotify raczej by jej w tym nie przeszkodziła, niemniej – jak sama tłumaczy – chodzi o zasady. Żeby jeden fan drugiemu nie wypominał, że naiwnie kupował, gdy mógł za darmo streamować.

Żeby sprawy jeszcze skomplikować, warto dodać, że albumu można było posłuchać w Beats Music czy Rhapsody (bo nie posiadają darmowej wersji) oraz w Rdio (bo darmowa wersja wyklucza słuchanie na żądanie). Wszystko to świadczy o tym, że w świecie muzyki nadal wszyscy negocjują z wszystkimi kształt przyszłego ładu. Pozostaje mieć nadzieję, że z chaosem streamingowym będzie tak samo, jak z pomieszaniem muzycznych etykietek stylistycznych, jakie przyniósł nam nowy wiek. I pokazał, że im większa dezorientacja wokół muzyki, tym lepiej dla niej samej.

Fine.



Efekt skali

Efekt skali 04.11.2014 — 6 komentarzy

Przeprowadziłem ostatnio kilka krótkich konwersacji dla beehype’a (w języku angielskim), m.in. z Rökkurró (Islandia), Zoe Viccaji (Pakistan), Sverige (Szwecja), Tamar Eisenman (Izrael).

Wokalistka Rökkurró, Hildur, odnotowała ciekawy trend na islandzkiej scenie:

Rozrosła się, poszerzyła. Przez jakiś czas sporą jej część stanowił „krútt” – śliczniutkie indie. Ta frakcja wymiera, coraz więcej jest za to eksperymentów. Wynika to, jak sądzę, z niewielkich rozmiarów naszej sceny. Ludzie nie chcą powielać tego, co robi już ktoś inny, bo mały rynek islandzki nie zdołałby utrzymać wielu artystów grających podobnie. Dlatego nasi muzycy szukają autentyzmu i zajmują się rzeczami, które faktycznie ich fascynują.

I dodała: „Ten sposób myślenia prawdopodobnie przysłużyłby każdej lokalnej scenie!”.

Kto wie, czy naszego boomu muzycznego z ostatnich lat nie zawdzięczamy tej samej, choćby nieuświadomionej konstatacji. Czas przestać narzekać na małość polskiego rynku muzycznego, bo może jej zawdzięczamy wielkość polskiej muzyki?

Fine.


Internet

Internet 29.10.2014 — 6 komentarzy

Interfejs przeglądarki Netscape Navigator wciąż kojarzy mi się z wrotami do wielkiego świata. Cokolwiek kapryśnymi, ale tak jak w stosunku do równie kapryśnego internetu wówczas użyłbym raczej słowa „tajemniczymi”.

Z okazji 20-lecia oficjalnego debiutu Netscape’a Pitchfork przepytał o pierwsze sieciowe doświadczenia muzyków. Poza odkrywaniem emaila i ściąganiem porno przewija się oczywiście kwestia muzyki. Brian King z Japandroids wspomina na przykład pierwszą stronę, jaką odwiedził: AllMusic.

Dla mnie AllMusic to już dojrzała sieć, bo odkryłem serwis stosunkowo późno (na przełomie wieków?). Ale rzeczywiście trochę zapomnieliśmy, jak rewolucyjny na owe czasy wydawał się ów „all music guide”, przewodnik po wszelkiej muzyce. Wiedzę biograficzno-dyskograficzną w tej skali gromadziły wcześniej tylko redakcje dużych magazynów muzycznych i redaktorzy opasłych encyklopedii.

Niektórzy goście Pitchforka przyznają się do ściągania pierwszych w życiu mp3 poprzez piekielnie wolne łącza. To naturalnie tylko podsycało ekscytację, sam pamiętam, choć znów – za ściąganie zabrałem się stosunkowo późno. Pod koniec lat 90. odkrywałem jeszcze uroki tzw. wymianek. Czyli korespondencji CD-Rowej z współuczestnikami list dyskusyjnych, poprzedzonej wymianką plików o nazwie SpisCD.xls lub podobnej.

Niemniej w roku 2000 zainteresowałem się „nowym” formatem, i niestety dokładnie pamiętam pierwsze ściągnięte mp3. Mimo że uważałem się już za cokolwiek wyrobionego i ambitnego nastolatka, pewnego wieczoru na komputerze kuzyna podłączonym do tepsowego dial-upa zassałem:

– „Big in Japan” Guano Apes
– „It’s My Life” Bon Joviego
– „Breathless” The Corrs

Czyli jak sądzę szczyt ówczesnej Listy Przebojów Trójki, taki czas. Słuchało się potem tych trzech kawałków w kółko, ilekroć robiło się coś (czytaj: grało) na owym kuzynowym komputerze.

Zabawnie dziś patrzeć na tamte historyczne ściągnięcia, bo wcale nie wydawały się przełomem. A oddzielały przecież millenia niedoboru od być może jeszcze dłuższej ery nadmiaru. Jeśli coś wydawało się wówczas rewolucyjne, to raczej taniejące w błyskawicznym tempie nagrywarki (i CD-Ry). Ewentualnie „repliki oryginałów” sprzedawane na stadionie jeszcze międzynarodowym po 10 zł.

Ale rewolucję w końcu poczuliśmy, bo pojawił się eMule.

Fine.



Co tranzystor zrobił muzyce

Co tranzystor zrobił muzyce 25.10.2014 — Skomentuj

60 lat temu zadebiutowało pierwsze przenośne radio tranzystorowe Regency TR-1. O konsekwencjach miałem przyjemność rozmawiać w radiowej Dwójce z Piotrem Nykielem z Politechniki Warszawskiej (masterem płyt m.in. Jerzego Miliana czy Krzysztofa Komedy), Mikołajem Bugajakiem (czyli Noonem) i gospodarzem audycji – Bartkiem Chacińskim.

Fine.